คลิปสัมภาษณ์

ถอดบทสัมภาษณ์

(อ.นรีรัตน์ พินิจธนสาร อายุ 46 ปี อาชีพ:อาจารย์ประจำสาขาวิชาการละคร คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์) หนังใหญ่ประกอบด้วยอะไรบ้างหลักๆ ที่จะเกิดเป็นการแสดงหนังใหญ่ได้ แน่นอนว่าต้องมีหนัง ใช่ไหมคะ ประเภทของหนัง ตัวหนังใหญ่ที่เราใช้เชิดที่เราเห็นว่าทำไมถึงได้แตกต่างจากที่เราเห็นอย่างหนังตะลุง ซึ่งก็คือลักษณะที่ตัวหนังใหญ่ สองก็คือเรื่องของคนพากษ์ที่เราเรียกว่าบทพากษ์ บทเจรจา สามก็คือเรื่องของคนเชิดหนังจะเห็นว่าลักษณะของหนังใหญ่ จะมีลักษณะเด่นก็คือคนเชิดหนังทั้งด้านหลังจอและก็หน้าจอและก็เรื่องของเพลงประกอบเรื่องของเครื่องดนตรีประกอบ ลักษณะเด่นก็น่าจะเป็นเรื่องของคนเชิดหนัง เพราะว่าอะไร เพราะว่าคนเชิดหนังเป็นอีกหนึ่งเรื่องที่ส่งอิธิพลมาถึงการแสดงโขน จะเห็นว่าการแสดงหนังใหญ่เป็นต้นเคล้าของการแสดงโขน เพราะโขนเอาแบบเคล้ามาจากหนังใหญ่ในเรื่องของท่าเต้นของคนเชิดหนัง เพราะว่าเราสามารถที่จะแบ่งประเภทของตัวละครได้จากท่าเต้นของคนเชิดหนัง อย่างเช่นถ้าตัวหนังมีลักษณะของตัวพระท่าเต้นของคนเชิดหนังก็จะเป็นลักษณะของตัวพระ ถ้าเป็นตัวยักษ์ก็เป็นอีกลักษณะนึง ตัวลิงก็อีกลักษณะนึง ตัวนางก็อีกลักษณะนึง เพราะงั้นตัวแสดงโขนถึงแบ่งออกเป็นตัวพระ ตัวนาง ตัวยักษ์ ตัวลิง ก็จะเห็นว่าลักษณะของการทำท่าไม่เหมือนกัน เพียงแต่ว่าหนังใหญ่นั้ผนจะออกท่าทางแค่ส่วนล่าง แต่ว่าการแสดงโขนนั้นจะออกท่าทางตั้งแต่หัวจรดเท้า

          (อ.สุนทรา ธรนากร, อายุ 47 อาชีพ: อาจารย์ภาควิชาภาษาไทย มหาวิทยาลัยรังสิต)โครงเรื่องมันต้องเหมือนเดิมถูกปะ ถ้าแนววรรณคดีโครงเรื่องก็ต้องเป็นโครงเรื่องเดิมๆ แต่เปลี่ยนเช่นเอาเรื่องที่เป็นปัจจุบันเข้าไปใส่

          (อ.สุรางศรี วิเศษ, อายุ 54 อาชีพ: อาจารย์ภาควิชาภาษาไทย มหาวิทยาลัยรังสิต)มันจะแทรงเข้าไปได้ยังไงในเมื่อตัวละคร ตัวหนังใหญ่มันฟิ๊กว่าจะเป็นตัวรามเกียรต์ เป็นพระราม แล้วถ้างั้นจะให้พระรามจะมาพูดอะไรที่เป็นปัจจุบันมันก็จะแปลกๆไหมหรือว่ามันสามารถทำได้ ทีนี้หมายความว่าตัวหนังใหญ่เราสามารถสร้างมาเป็นตัวอื่นๆได้ไหม ไม่จำเป็นว่าจะต้องเป็นแนววรรณคดี อย่างเช่นในหนังใหญ่ในสมัยโบราณเราเล่นเฉพาะเรื่องรามเกียรต์ เพราะงั้นตัวหนังใหญ่เองไม่ว่าจะเป็นตัวพระราม พระลักษณ์ ทศกัณต์ เราจะเอาหนังใหญ่เข้ามาเพื่อให้มันคงอยู่ เราสร้างตัวหนังใหญ่เป็นตัวละครในปัจจุบันเป็นคนที่มีชื่อเสียงหรือว่าเป็นพระเอกขึ้นมาใหม่ได้ไหม มันผิดขนบของเขาไหมเราต้องดูตรงนี้ เพราะถ้าเกิดว่ามันผิดขนบมันก็ต้องอยู่ในบล๊อคนี้มันขยับไปไหมมันคงขยับไม่ได้ด้วยขนบของมันแต่ว่าถ้ามันสามารถเอามาสร้างอะไรใหม่ๆได้ สร้างตัวละครใหม่ๆขึ้นมาได้ ทำตัวหนังใหญ่ขึ้นมาได้พัฒนาไปได้

           (อ.นรีรัตน์ พินิจธนสาร อายุ 46 ปี อาชีพ:อาจารย์ประจำสาขาวิชาการละคร คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์)จนมาถึงปัจจุบันนี้หนังใหญ่ก็มีการสืบทอดในแนวทางเชิงอนุรักษ์เอาไว้ เพราะฉะนั้นถ้าเกิดถามว่าจะมีการประยุกต์การประเปลี่ยนอะไรได้ไหม จริงๆแล้วศิลปะทุกแขนงมันมีการเคลื่อนไหวโดยธรรมชาติอยู่แล้วที่มันจะต้องปรับเปลี่ยนไปตามยุคสมัยเพียงแต่ว่าแนวทางที่เราจะรักษาให้มันคงอยู่เราจะอยู่ในแนวทางไหนขณะนี้การแสดงประเภทแบบนี้มันไม่ค่อยมีเพราะด้วยโอกาสที่จะแสดงหรืออะไรก็ตาม เพราะฉะนั้นบริบทที่เราจะต้องรักษามันไว้จะเป็นเชิงอนุรักษ์สะมากกว่า เราก็จะไม่เห็นการแสดงในรูปแบบของหุ่นเงาชนิดหนึ่งโดยใช้หนังเราจะเป็นในรูปแบบอื่นที่ยังขึ้นชื่อว่าเป็นในรูปแบบหนังใหญ่เราก็เห็นว่าก็ยังคงแบบเดิมเอาไว้ อย่างเช่นเรื่องที่เล่นก็ยังคงเป็นเรื่องรามเกียรต์อยู่ บทที่เล่นก็ยังคงเป็นบมเก่าอยู่ แม้กระทั่งตัวหนังก็จะเป็นตัวหนังตามท้องเรื่องอยู่ เพราะว่าเมื่อไม่มีการเปลี่ยนบทตัวหนังก็ยังคงเป็นเรื่องรามเกียรต์เหมือนเดิม แล้วช่างที่ทำตัวหนังก็ยังคงทำตัวหนังในเรื่องเดิม ถามว่าถ้าเอาไปเล่นเรื่องอื่นได้ไหมก็คงจะได้ แต่ว่ามันจะยังอยู่ในเชิงอนุรักษ์อันเก่าอยู่หรือเปล่า เพราะงั้นคนส่วนใหญ่ก็จะเข้าใจในวรรณกรรมอันใหม่แต่ว่าในบริบทในเชิงอนุรักษ์มันก็จะต้องเปลี่ยนแปลงไป ในลักษณะแบบนี้เป็นต้นแต่ถ้าจะเปลี่ยนแปลงทุกอย่างเลย เปลี่ยนวิธีการทำหนัง ใช้อย่างอื่นทำหรืออะไรทำ ก็เรียกไม่ได้ว่ามันเป็นหนังใหญ่ มันก็ต้องเรียกเป็นอีกการแสดงหนึ่งที่ไม่ใช่หนังใหญ่ ลักษณะว่าเอาต้นเค้ามาและก็ปรับเปลี่ยนเพื่อไปสร้างเป็นผลงานอีกชิ้นหนึ่งหรือการแสดงที่เรียกว่าเป็นอีกชุดหนึ่งที่ไม่ใช่หนังใหญ่แต่ไม่สามรถที่จะเรียกว่าอันที่ประยุกต์เป็นหนังใหญ่ไม่ได้ เพราะมันได้ถูกปรับเปลี่ยนไปแล้ว จะเห็นว่ามีรายการไทแลนก็อดทาเล้นที่เขาเล่นเป็นเงาแล้วใช้ตัวหนังเข้าประกอบมันก็ถือเป็นการประยุกต์ตัวหนังเข้าไปเป็นตัวประกอบแต่เขาก็ไม่เรียกว่าการแสดงนั้นเป็นการแสดงหนังใหญ่ มันเคลื่อนไหวได้ไหมมันปรับเปลี่ยนได้ไหม ได้ ถ้าในเชิงของการสร้างสรรค์หรือการครีเอด แต่ถ้าในเชิงอนุรักษ์มันก็จะเป็นการแสดงในรูปแบบเดิมที่เขาทำมาตั้งแต่เดิมอย่างนี้เป็นต้น ซึ่งหน่วยงานที่เขาทำอยู่ก็มี กรมศิลปกร วัดขนอนราชบุรี วัดบ้านดอนที่ระยอง เป็นต้น

          

หนังใหญ่ by Britt Kaiyarit is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.